Twee jaar geleden startte De Passie, een school voor voortgezet onderwijs in Wierden, met de focus op schoolaanwezigheid in plaats van verzuim. En dat werpt z’n vruchten af. De resultaten van deze verschuiving zijn duidelijk zichtbaar en veelbelovend. Ondersteuningscoördinator* Leonie de Hoop vertelt waar ze staan en wat nog moet gebeuren.
De Passie streeft ernaar om sneller te reageren op het verzuim van leerlingen. Daarom houden ze nu de totale aanwezigheid bij. Dit betekent dat ze niet alleen kijken naar het ongeoorloofde verzuim, zoals spijbelen, maar ook naar het geoorloofde verzuim, zoals ziekte. De Passie schrok in eerste instantie van de data die uit het systeem rolde. Het gaf direct bewustwording. Leonie vertelt: “Voorheen wachtten we vaak tot er sprake was van veel ziekteverzuim of ongeoorloofd verzuim, voordat we actie ondernamen. Nu gaan we proactief het gesprek aan met de leerlingen om hun situatie te begrijpen.”
Leerlingen en ouders voelen zich gezien, gehoord én begrepen
Leonie vervolgt haar verhaal: “We ontdekten bijvoorbeeld dat sommige leerlingen voor toetsweken regelmatig afwezig zijn vanwege toets-stress, terwijl anderen in de wintermaanden vaker afwezig zijn vanwege depressieve gevoelens. Door proactieve maatregelen, zoals preventieve gesprekken met de jeugdarts tijdens ‘donkere dagen’, kunnen we direct anticiperen op deze uitdagingen. Hoewel sommige leerlingen aanvankelijk weerstand tonen, ontstaat vaak een positief en open gesprek, zodra we uitleggen waarom we ons zorgen maken. Leerlingen voelen zich hierdoor gezien, gehoord en begrepen. Ditzelfde geldt voor ouders, die vaak machteloos staan tegenover het verzuim van hun kinderen. Door gezamenlijk op te trekken, ervaren zij ondersteuning – en zelfs opluchting – omdat ze zien dat we samenwerken om ervoor te zorgen dat hun kind zoveel mogelijk onderwijstijd volgt.”
Kritische blik op onze interne organisatie en de kwaliteit van ons onderwijs
De focus op aanwezigheid heeft niet alleen geleid tot een beter zicht op de leerlingen, maar ook tot een kritische blik op de interne organisatie. Leonie: “We zien bijvoorbeeld dat sommige docenten vergeten om de aanwezigheid na de les bij te werken, wat resulteert in een vertekend beeld van de situatie. Of tijdens alternatieve lesweken, ontstaat verwarring over de registratie van aanwezigheid.” Een ander vraagstuk dat naar voren komt, is het strippenkaart-systeem. De strippenkaart wordt gedurende een schooljaar gehanteerd door leerlingen die een grotere mate van autonomie laten zien en zelfstandig keuzes kunnen maken welke lessen wel/niet noodzakelijk zijn om hun leerdoelen te behalen. Leonie: “Hoe moeten we leerlingen registreren die wel op school zijn, maar niet in de les zitten en is dit nog wel de juiste methode? Deze vraagstukken werpen een nieuw licht op de kwaliteit van ons onderwijs en stimuleren ons om te blijven zoeken naar verbeteringen.”
Gerichte interventies op het juiste moment: maximale impact
De Passie neemt doelgerichte maatregelen om de schoolaanwezigheid te verbeteren, waarbij ze rekening houden met specifieke periodes en trends. Leonie vertelt enthousiast over de ‘Be There week’. “Na de herfstvakantie, wanneer de afwezigheid toeneemt, lanceerden we de Be There week. De week begon met een feestelijk ‘Be There Breakfast’, waarbij alle leerlingen werden verwelkomd met een croissantje en de boodschap ‘Wat fijn dat je er bent’. Op dinsdag werden ze op een rode loper ontvangen door enthousiaste docenten. Gedurende de week werden verschillende activiteiten georganiseerd, zoals ochtendgymnastiek (‘Be There Fit’), een chillmoment met film en popcorn voor aanvang van het 1e lesuur (‘Be There Chill’) en een feest met een DJ (‘Be There Party’). De reacties van de leerlingen waren verrassend. Al vanaf de tweede dag zagen we een stijging in het aantal leerlingen dat op tijd aanwezig was.”
Lees verder onder de foto.
Natuurlijk is een zo’n actie niet genoeg. Het vraagt om voortdurende aandacht en herhaling gedurende het hele jaar. Door de data zorgvuldig te analyseren, zetten ze gerichte interventies in. Leonie: “Na de voorjaarsvakantie bijvoorbeeld, zien we vaak een terugval in de aanwezigheid. Dit is voor ons een signaal om de lessen en het rooster kritisch te bekijken. Door de data te analyseren, kunnen we situaties herkennen en aanpakken. Dit levert winst op voor de school en de roostermakers.”
Noodzakelijke samenwerking met JGZ en Leerplicht
De focus op schoolaanwezigheid is niet alleen een inspanning van de school, maar is een regionale beweging, waarbij alle betrokken (keten)partners, zoals de Jeugdgezondheid (JGZ) en Leerplicht, gezamenlijk optrekken vanuit een gedeelde visie en een uniforme taal. Leonie constateert dat deze samenwerking zijn vruchten afwerpt. Maandelijks voeren ze overleg, bespreken ze de aanwezigheid en onderzoeken ze gezamenlijk wat elke leerling nodig heeft. Leonie: “Als school kunnen we signalen oppikken, maar om elke leerling de best mogelijke kansen te bieden, zijn we afhankelijk van de expertise van andere betrokkenen. Dit onderstreept het belang van samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid die we dragen voor het welzijn en de ontwikkeling van elke leerling.”
*Leonie maakt als ondersteuningscoördinator onderdeel uit van het SAT – schoolaanwezigheidsteam van de Passie.
Kennispunt Twente vervult een belangrijke rol bij het ondersteunen van scholen bij het analyseren van schoolaanwezigheidsdata. Scholen worden vaak geconfronteerd met uitdagingen zoals: hoe kun je relevante data uit je registratiesysteem halen? En nog belangrijker: wat vertellen deze gegevens eigenlijk? Kennispunt Twente biedt ondersteuning en begeleiding om deze vragen te beantwoorden. Door hun expertise en advies kunnen scholen waardevolle inzichten verkrijgen uit hun data, waardoor ze beter in staat zijn om de schoolaanwezigheid te begrijpen en te verbeteren. Wil je hier meer over weten? Neem gerust contact op via info@twentsebelofte.nl. We helpen je graag verder!