Wanneer iemand een schoolperiode heeft doorlopen, dan is er al een hele geschiedenis in de rugzak gestopt. Positieve ervaringen, kennis, vaardigheden, maar soms ook negatieve gebeurtenissen. Als een jongere vervolgens van de ene school naar de andere gaat, kan dat best heftig zijn. Soms gaat het prima, soms kan het handig zijn als die overstap goed wordt begeleid. Voor de jongere zelf, maar ook voor de nieuwe school, zodat de best mogelijke begeleiding geboden kan worden.

Huidige situatie
De overstap van het V(S)O naar het MBO is de grootste overstap voor jongeren als het gaat om ‘van school naar school’. 10% van de leerlingen die deze overstap maakt, heeft een jeugdwetindicatie. Deze indicatie komt te vervallen op het moment dat ze 18 worden. Ze worden volwassen en gaan misschien wel op zichzelf wonen. Kortom, er verandert veel. Het is belangrijk dat deze groep die overstapt extra aandacht krijgt, zodat ze niet in een verzuimsituatie terechtkomen.

Bij de overstap van VO naar MBO zorgt de VO-school voor de informatieoverdracht naar de nieuwe school. Daarvoor gebruikt de school het Twents DDD, het digitaal doorstroom dossier.

Als jongeren zich uitschrijven bij de ene school en zich niet meer inschrijven bij een vervolgopleiding, dan draagt de VO-school de begeleiding over aan de  leerplichtambtenaar en het Doorstroompunt (RMC). VO- en MBO-scholen en gemeenten registreren en monitoren de overstap met hulp van een digitale registratiemodule. Het doel is dat de jongere goed wordt begeleid en een vervolgkeuze maakt. Dat kan ook een baan zijn of bijvoorbeeld een uitwisselingsprogramma in het buitenland.

Wenselijke situatie
Om de kennisoverdracht zo waardevol mogelijk te laten verlopen, is een aanpak nodig die gemeenten en onderwijs met elkaar verbindt. We moeten met elkaar zien te voorkomen dat jongeren ‘verdwijnen’. Wenselijk is daarom ook dat de gemeente meedenkt over welke jongere begeleid moet worden in de overgang. Zij kunnen aangeven voor welke jongere zorg wordt ingezet, zodat er afstemming met de zorgaanbieder kan plaatsvinden. Samen kunnen we het risico op uitval dan verminderen.

Daarnaast willen we de leerlingen die van het VSO en PrO naar het MBO overgaan zo goed mogelijk voorbereiden op deze stap. Het MBO is immers veel groter en dat kan best impact hebben. De jongeren moeten veel meer zelf doen, zelf regie voeren op hun studie. De school zelf zorgt ervoor dat dit proces goed verloopt, in de klassen, maar ook via overstapprogramma’s. Denk daarbij aan een tussenjaar of het programma Go2MBO.

Te overwinnen problemen
Om goed samen te kunnen werken, is het delen van gegevens essentieel. Met die gegevens moeten we zorgvuldig omgaan. Daarom maken we met elkaar afspraken over de wijze waarop we gegevens delen. Zo hebben we onder andere te maken met toestemming van gegevensuitwisseling door ouders bij leerlingen jonger dan zestien jaar. En bij de overdracht tussen mentoren mogen ouders en jongeren zelf aangeven wat wel en niet doorgegeven mag worden aan de vervolgopleiding. Daardoor kan belangrijke informatie tussen wal en schip raken. De afspraken die we samen maken, laten we toetsen om te kijken of ze goed zijn en we monitoren of ze ook werken in de praktijk. Hoe we omgaan met gegevens communiceren we ook richting de leerlingen.

Gegevensuitwisseling én het verbinden van onderwijs en gemeenten, vormt dus de kern van ons vraagstuk. Eén manier daarvoor is de uitwisseling van gegevens in de digitale registratiemodule. Een andere aanpak waaraan we werken, is het aanwijzen van 1 aanspreekpunt voor de scholen. De individuele begeleiding valt onder de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke gemeenten.

Contact & informatie
Meer weten? Of signaleer je een probleem in de overdracht of doorstroom van jongeren? Neem dan contact op:
Marjan klein Rot, adviseur Passend Onderwijs VO 2302, m.kleinrot@vo2302.nl 
Carien Kielstra, directeur SWV 23-01 VO, c.kielstra@swv2301.nl.

Wil je meer informatie over een soepele overgang van VMBO naar MBO? Kijk dan op de site van het Twents Aansluitingsnetwerk vmbo-mbo.