“Op Het Erasmus vmbo in Almelo starten alle leerlingen in de onderbouw de dag met een coachmoment”, vertelt Maaike Rödel, hoofd Ondersteuning en Expertise. “Zo beginnen ze goed voorbereid aan de dag. En het is voor ons een moment om te laten zien dat we blij zijn dat ze er weer zijn. We kiezen nadrukkelijk voor de positieve benadering om schoolaanwezigheid te stimuleren.”

Samen met het Stedelijk Vakcollege in Enschede doet het Erasmus sinds begin 2020 mee aan de pilot Schoolaanwezigheid. “We zijn in het onderwijs gewend te kijken naar verzuim. En dan maken we onderscheid in geoorloofd verzuim, zoals een bezoek aan de orthodontist, en ongeoorloofd verzuim”, legt Maaike uit. “Schoolaanwezigheid bevorderen is een positieve manier om met verzuim om te gaan. Want ook als je vaak geoorloofd afwezig bent, is dat nadelig voor je ontwikkeling.”

Streven naar vijfennegentig procent aanwezigheid
“Waar we eerst keken hoe vaak een leerling afwezig was, kijken we nu hoe vaak de leerling aanwezig is”, legt Maaike uit. Het doel is dat leerlingen minstens vijfennegentig procent van de lestijd op school zijn. Met het leerlingvolgsysteem brengen ze dat in beeld. “De teamleider en verzuimcoördinator houden de aanwezigheidscijfers in de gaten. Dat kan per individuele leerling, klas of leerjaar. Hoe eerder we leerlingen in beeld hebben, hoe eerder we hen kunnen ondersteunen. Als het nodig is, gaat de mentor met de leerling en ouders in gesprek.”

Begin van een cultuuromslag
De nieuwe benadering vraagt een andere mindset “Hoewel we in 2020 met de pilot begonnen, staan we nog aan het begin van de cultuuromslag”, vertelt Maaike. “Op het moment dat we binnen de school een team hadden dat met deze pilot aan de slag kon, kwam corona. Toch hebben we al veel geleerd. We ervaren dat deze aanpak werkt. Tijdens de tweede lockdown bijvoorbeeld, zagen we dat de online aanwezigheid afnam. Op het moment dat een leerling niet aanwezig was, werd direct naar huis gebeld. Ouders gingen kijken waar die leerling was en wij zagen dat hierdoor meer leerlingen in de les kwamen.”

Hoe ervaren leerlingen de aanpak?
“Sommige leerlingen vinden het irritant”, geeft Maaike toe. “Er wordt meer op hen gelet. Tegelijk geven we ook het signaal ‘je staat er niet alleen voor, er geven meer mensen om je’. Wij zijn er om mee te denken en hulp te zoeken.” Maaike geeft een voorbeeld: “Een jongen die elke dag te laat binnenkomt in de les kan je straffen, maar je kan ook het gesprek aangaan. En dan blijkt misschien dat hij altijd eerst zijn broertje naar school moet brengen. Of zijn ouders zijn al aan het werk en hij komt moeilijk alleen op gang. Dan zoeken we iemand anders die kan helpen. Het te laat komen is een symptoom, daarom is in gesprek blijven en weten wat er speelt heel belangrijk.”

Pilot krijgt vervolg
De proeftuin ‘Schoolaanwezigheid’ is onderdeel van de Twentse Transformatie. In 2022 starten meer scholen in het middelbaar en in basisonderwijs met een pilot. “Deze aanpak stopt zeker niet als de pilot stopt”, benadrukt Maaike. “Als je je op verzuim concentreert wordt het gauw negatief. Juist de positieve benadering in schoolaanwezigheid spreekt ons als Erasmus enorm aan. Daarom zijn we het ook al aan het uitrollen binnen onze andere locaties.”