Als je op een gewone ochtend binnenloopt bij praktijkschool ’t Genseler, is de kans groot dat je begroet wordt door Ilona. Ze staat achter de balie, helpt in de kantine of begeleidt leerlingen in het praktijklokaal verzorging. Altijd met een vriendelijke houding en een warme glimlach. En wat het bijzonder maakt? Ilona was hier ooit zelf leerling. Nu is ze een gewaardeerde collega.
Een stille start
Ilona Danho (23 jaar) woont in Hengelo, samen met haar moeder en broer. Ze is verloofd en in volle voorbereiding op haar huwelijk volgend jaar. Wie haar nu ziet – zelfverzekerd, rustig en betrokken – zou het misschien niet direct zeggen, maar als kind was Ilona vooral… stil. “Ik was echt een muisje,” zegt ze. “Ik vond alles spannend. Op de basisschool, maar ook toen ik net op ’t Genseler begon. Ik was altijd een beetje op de achtergrond.” Toch begon er iets te veranderen toen ze stage ging lopen bij kledingwinkel Shoeby. ““Ik begon met labels plakken achterin de winkel. Lekker veilig. Maar later moest ik ook flyers uitdelen en klanten aanspreken. Dat vond ik zó eng. Maar ik deed het. En toen merkte ik: ik kan dit. Ik kan meer dan ik dacht.”
Een onzekere zoektocht
Na stages in de detailhandel en het onderwijs wist Ilona nog niet precies wat haar pad zou worden. “Ik wist niet goed wat ik wilde worden: kapster of onderwijsassistent…” Ze ging op zoek naar nieuwe stages, maar liep al snel tegen muren op. Omdat ik geen mbo niveau 2 of 3 deed, werd ik vaak meteen afgewezen. Dat voelde zó oneerlijk. Ik weet nog dat ik samen met een klasgenootje naar een kapsalon ging om mijn sollicitatiebrief persoonlijk af te geven. Maar die werd me gewoon terug in de hand gedrukt. Zonder gesprek, zonder kans. Ze kenden me niet, wisten niets van mijn inzet of kwaliteiten. En toch was het al een nee.” Na een aantal verschillende stages, van kleuters begeleiden op de basisschool tot onderbroeken vouwen bij de Zeeman (“dat was echt niks voor mij”), zat Ilona tijdens de coronaperiode thuis. Tot haar stagebegeleider Anita bij haar aanklopte: “Zullen we eens met onze directeur gaan praten?”
Directeur van ’t Genseler, Dave van Zutphen, kijkt met trots naar Ilona als ze vertelt over de route die ze heeft doorlopen. “Ik werd benaderd door Anita: Kunnen we Ilona niet een plek geven hier op school? Dave herinnert zich het moment nog goed: “We zeggen altijd tegen werkgevers dat onze leerlingen een kans verdienen. Maar zelf hadden we nog geen leerling in dienst genomen. Ilona kende de school en bovenal: ze had de juiste houding. Een fijne manier van omgaan met mensen. Ik dacht: als íemand dit kan, dan is zij het. En dan moeten wij ook het lef hebben om die kans te geven. Niet alleen praten over kansen, maar ze ook daadwerkelijk bieden.”
Terug op vertrouwde grond, in een nieuwe rol
En zo begon Ilona, midden in de coronatijd, aan haar nieuwe avontuur, als facilitair medewerker op de plek waar ze ooit zelf leerling was. “Ik weet nog dat ik het telefoontje kreeg. Ik zat thuis aan de eettafel en was zó blij. Maar ook nerveus. Je bent net nog leerling… en dan ineens collega. Je zit ineens in de personeelskamer, niet meer in de kantine.” De eerste weken waren spannend. Ze kende veel leerlingen nog van ‘vroeger’ en voelde zich onzeker. Maar langzamerhand vond ze haar draai. Met hulp van twee begeleiders bouwde ze stukje bij beetje aan haar zelfvertrouwen. “Elke dag werd afgesloten met een kort gesprekje: hoe ging het, wat ging goed, wat was lastig? Dat hielp enorm,” vertelt ze. Voor Dave was het mooi om die groei van dichtbij mee te maken. “Ik kende Ilona nog als leerling. Een stil meisje, beetje schuchter, maar je zag dat er iets in haar zat. Ze kwam steeds meer tevoorschijn. Ze kreeg de ruimte en het vertrouwen om te groeien. En dat deed ze. Stap voor stap. Het is prachtig om haar ontwikkeling te zien.”
De stap van ondersteuning naar zelfstandigheid
In het begin werkte Ilona via een loonwaarderegeling. Daarmee kreeg de school financiële ondersteuning om haar te begeleiden. Na twee jaar werd die regeling niet meer verlengd, niet omdat het niet werkte, maar omdat het niet meer nodig was. “Ilona functioneerde zo goed,” zegt Dave, “die regeling paste niet meer bij wie ze is. We stopten met de subsidie, want dat deed geen recht aan de groei die zij had doorgemaakt.” Intussen haalde Ilona via ROC van Twente een praktijkverklaring: een officieel bewijs dat ze haar werk beheerst, met praktische opdrachten die helemaal aansloten bij haar taken op school. “Ik vond het leuk om te doen,” vertelt ze. “En het gaf me bevestiging: ik kan dit.” Dave vult aan: “Dat is zo’n mooie manier om te laten zien wat je waard bent. Die verklaring zegt: jij kunt dit. En wij zien het.”
Een inspirerend voorbeeld
Ilona’s werkdagen zijn veelzijdig. Ze staat achter de balie, verzorgt lunch, houdt de personeelskamer schoon en werkt samen met leerlingen aan praktijkopdrachten voor het vak verzorging. “Onze school is eigenlijk een klein dorpje,” zegt Dave. “En in dat dorp draagt iedereen een steentje bij.” Ilona is daar een vertrouwd gezicht. Leerlingen vragen haar vaak: “Jij was toch ook leerling hier?” En dan vertelt ze haar verhaal. “Soms zeggen ze: ‘Als jij dit kan, dan kan ik het ook.’ Dat vind ik zó mooi.” Ilona is inmiddels een goede ambassadeur geworden. “Ik zeg altijd tegen de leerlingen: geloof in jezelf, vertrouw op jezelf. Als je het niet probeert, weet je nooit of je het kunt.” Voor Dave is Ilona’s verhaal hét bewijs van wat er mogelijk is als je gelooft in mensen en durft te vertrouwen. “Als school zijn we er om kansen te bieden. Niet alleen kijken naar diploma’s of het perfecte cv, maar naar potentie en ontwikkeling. Ilona laat zien hoe krachtig dat kan uitpakken. Soms is iemand er nog niet helemaal, maar zie je wel dat er iets in zit. Dan moet je durven investeren. En bij Ilona heeft dat ontzettend veel opgeleverd: voor onze leerlingen, voor het team, voor de sfeer op school.” Ilona straalt bij de woorden van Dave en vult aan: “Ik had nooit verwacht dat ik nu hier sta. Dat Dave mij dat vertrouwen gaf, dat hij echt in mij geloofde… daar ben ik zó dankbaar voor.”
“Ik ben volwassen geworden hier”
Inmiddels werkt Ilona vier dagen per week. “Eerst vijf, maar dat was te veel. Ik had geen goede balans tussen werk en privé. Nu heb ik een dag vrij, kan ik dingen regelen voor mijn huwelijk en heb ik meer rust.” Dave knikt: “Ze maakt bewuste keuzes, stelt haar grenzen, dat is óók persoonlijke groei. We hebben haar niet alleen als werknemer zien ontwikkelen, maar als mens. Ze is hier volwassen geworden. Dat ze zich hier zo thuis voelt, dat ze durft te zeggen wat ze nodig heeft, dat maakt me misschien nog wel het meest trots.”
Wat zou er gebeuren als meer scholen, gemeenten en werkgevers jongeren zoals Ilona een echte kans gaven om hun talent te laten zien en te groeien? Dave denkt even na en zegt dan: “Er zijn nog altijd hardnekkige misverstanden over praktijkonderwijs, dat het niet voldoende zou zijn, dat de leerlingen minder aankunnen. Maar kijk naar Ilona: ze is loyaal, toegewijd en werkt keihard. En omdat ze de ruimte kreeg om te groeien, heeft ze laten zien wat er écht in haar zit. Mijn advies? Laat je vooroordelen los. Geef iemand een kans en kijk naar de persoon achter het cv. Als je iemand ziet groeien, weet je dat je de juiste keuze hebt gemaakt.” Maar, benadrukt Dave, eerlijkheid is ook belangrijk. “Als iets niet werkt, dan werkt het niet. Het gaat erom de juiste balans te vinden: vertrouwen geven, maar ook transparant zijn als het niet de juiste match is.”
Tot slot heeft Ilona nog een duidelijke boodschap voor jongeren die nog op zoek zijn naar hun plek: “Het is oké als je het even niet weet. Blijf proberen. Blijf praten met mensen. En kijk wat er op je pad komt. Soms ligt de kans dichterbij dan je denkt.”