De focus op schoolaanwezigheid in plaats van op verzuim, wat betekent dat in de praktijk? En wat levert het scholen, leerlingen en hun ouders op? Voor het antwoord op die die vraag kwam minister voor primair en voortgezet onderwijs Dennis Wiersma op maandag 20 juni naar Twente.
Marije Brouwer-Borghuis van de proeftuin Schoolaanwezigheid, nam de minister mee in het denkkader van schoolaanwezigheid: “Wat de reden voor afwezigheid ook is – een doktersafspraak, spijbelen, gepest worden, corona, speciaal verlof – als een kind niet op school is, kan het niet profiteren van alles dat onderwijs te bieden heeft. Het een noemen we geoorloofd verzuim, het andere ongeoorloofd, onderaan de streep ben je niet op school en mis je lessen. In deze proeftuin denken we daarom in totale schoolaanwezigheid. We gebruiken een instrument om de aanwezigheid van leerlingen, klassen en scholen in beeld te brengen. De eerste keer dat deelnemende scholen de ingevulde piramide van aanwezigheid zien, schrikken ze. Zijn leerlingen zo weinig aanwezig? Er blijkt vaak veel geoorloofd verzuim te zijn dat zorgt voor afwezigheid. Daarvan word je je veel bewuster. Afwezigheid zien we als een signaal. De volgende stap is, kijken wat daaronder ligt. Verschillende redenen vragen verschillende oplossingen. Dit instrument helpt bij vroegtijdig signaleren, zodat scholen samen met andere professionals de juiste ondersteuning kunnen geven.”
Bas Hesselink van de Dr. Herderscheeschool, basisschool voor zeer moeilijk lerende kinderen, liet de minister de piramide van afgelopen jaar zien. En vertelde wat de nieuwe denkwijze voor de leerlingen betekent. “De impact van corona is duidelijk zichtbaar, vanaf april stabiliseert het wat en zijn leerlingen meer op school. Als leerlingen in de rode zone komen, nodigen we ouders uit op school. Samen bespreken we hoe we de aanwezigheid kunnen vergroten. Zo spraken we laatst een moeder die haar zoon niet naar school kan brengen vanwege haar rugklachten. Er zijn dagen dat ze door de rugpijn niet uit bed kan komen en haar zoon dan ziek meldt. Samen met jeugdzorg en leerplicht kijken we wat we kunnen doen. Nu krijgt de moeder ondersteuning. We hebben ook kleine dingen veranderd. Zo gaat om 8.35 de deur van de school op slot en moeten ouders aanbellen. Daardoor zijn ze zich bewuster dat ze te laat zijn. Het gaat niet om oordelen, maar om bewustwording en helpen.”
“Je moet creatief zijn”, vertelt Charlotte Crince le Roy van basisschool de Noorderkroon aan de minister. “Hoe krijg je kinderen zo veel mogelijk op school? Dat vraagt maatwerk en goede samenwerking met andere professionals, zoals Jeugdgezondheid van de GGD en de leerplichtambtenaar. We overleggen iedere maand met elkaar zodat we snel kunnen schakelen als het nodig is. Die interprofessionele samenwerking is een belangrijk onderdeel van deze aanpak.”
Leerplichtambtenaar Sylvia ter Beek maakt deel uit van het Schoolaanwezigheidsteam van het Bonhoeffer Praktijkonderwijs en vertelt over haar nieuwe rol. “Als leerplichtambtenaar houd je je wettelijk gezien alleen bezig met ongeoorloofd verzuim. Terwijl er met geoorloofd verzuim ook al veel afwezigheid kan zijn en een leerling ondertussen veel kan missen. Als die scheidslijnen niet meer bestaan, kun je beter samenwerken en kan ik als leerplichtambtenaar eerder in actie komen om een leerling te ondersteunen.”
“Als je in het primair onderwijs met schoolaanwezigheid aan de slag gaat, kun je al een hoop oplossen voordat grotere problemen in het voortgezet onderwijs ontstaan”, stelt Pieter Verbrugh, directeur bij Samenwerkingsverband Primair Onderwijs Twente Noord. “De schoolbesturen onderschrijven de visie op schoolaanwezigheid. De komende paar jaar willen we op alle Twentse scholen zo gaan werken. We hopen dat we hiermee meer jongeren helpen om met succes hun school af te maken.”
Op 27 juni 2022 vertelde minister Wiersma in een debat over zijn bevindingen in onze regio rond schoolaanwezigheid (beluister vanaf 15.18 uur).
Nieuwe en aangescherpte aanpak in de maak
In maart 2022 kondigde de minister voor primair en voortgezet onderwijs een nieuwe en aangescherpte aanpak aan om het aantal onnodige thuiszitters te verlagen. In de brief aan de Tweede Kamer zet de minister drie actielijnen uit. Een van die actielijnen is: ieder kind wordt gezien, doordat we aanwezigheid centraal stellen.
In Almelo zag de minister hoe we in Twente de focus op aanwezigheid leggen door:
- Het bijhouden van de schoolaanwezigheid in plaats van verzuim;
- Minder onderscheid te maken tussen geoorloofd en ongeoorloofd verzuim;
- Eerder samenwerkingsverbanden, jeugdgezondheidszorg en leerplicht erbij te betrekken.
De minister verwacht rond de zomer een eerste versie van de nieuwe aanpak voor te leggen voor internetconsultatie. In het najaar gaat het voorstel naar de Tweede Kamer.
Meer over de proeftuin Schoolaanwezigheid
Bekijk ook de Visie op schoolaanwezigheid op de website van de Twentse Transformatie.
Wil je meer weten over de proeftuin Schoolaanwezigheid?
Neem contact op met Marije Brouwer-Borghuis: m.brouwer@swv2301.nl